Machja n’avemu un’antra

Machja n'avemu un'antra1- Terra Brusgiata (vertaald)

2- Machje (vertaald)
G.T. Rocchi

3- Indivunella (vertaald)
M. Frassati – Jean-Claude Acquaviva

4- Vogliu Esse (vertaald)
M. Frassati – N. Ferricelli – Jean-Claude Acquaviva

5- À U Vechju Pueta (vertaald)
A.F. Simeoni

6- À a Ricossa (vertaald)

7- U Pagliaghju D’Ostriconi (vertaald)
M. Frassati – Jean-Claude Acquaviva

8- Euskadi (vertaald)

9- Ste Mane Quì (vertaald)
M. Frassati

10- L’Acillucciu (vertaald)
Jean-Claude Acquaviva

11- Farandula (vertaald)
D.A. Versini – J. Makis


1 Terra Brusgiata

Quantu n’aghju vistu soli
Sprichjà daret’à lu monte
In li tempi più landani
Cusì dolce quelle stonde.

Quantu n’aghju parturitu
Allegria è cuntintezza
Sfilavanu tandu l’ore
Senza cunnosce amarezza.

Quantu n’aghju datu latte
À tanti figlioli amati
Chì cù falcione è rustaghja
Allisciavanu li prati.

Quantu n’aghju intesu canti
Rifugi di tante sete
Virdura di castagneti
Aliveti è aranceti.

Oghje sò terra brusgiata
Negra di guai è tristezze
Ùn sò più la terra antica
Mamma di tante billezze.

Cagione di’ssu scumpientu
Sò l’omi ch’anu pinsatu
À ferì li mio rughjoni
Cù lu focu arrabiatu.

Viutendu pieve è paesi
Di li so bracci più forti
L’omi di male anu compiu
Cusì la tragica sorte.

Ma in mè la marturiata
Leva una sumenta nova
Chì assuva li mio solchi
Hè sumenta di rivolta…
Hè sumenta di rivolta…

1 Verbrande grond

Hoeveel zonnen heb ik niet
zien opgaan achter de berg
in vroegere tijden
hoe zoet waren die ogenblikken.

Hoeveel vrolijkheid en tevredenheid
heb ik niet voortgebracht
ooit gleden de uren langs
zonder verbittering te kennen.

Hoeveel melk heb ik niet geschonken
aan zovele geliefde kinderen
die met zeis en sikkel
de velden liefkoosden.

Hoeveel gezangen heb ik niet gehoord
schuilplaatsen voor zoveel verlangens
het groen van kastanjebossen
olijf- en sinaasappelgaarden.

Maar nu ben ik verbrande grond
zwart van rampspoed en verdriet
ik ben niet meer die oude aarde
moeder van zoveel schoonheid.

Oorzaak van deze ontreddering
zijn de mensen die hebben bedacht
om mijn landstreken te treffen
met het razende vuur.

Door met hun veel sterkere armen
provincies en dorpen leeg te halen
hebben de mensen van kwade wil
zo mijn tragisch lot voltrokken.

Maar de gemartelde in mij
ontvangt een nieuw zaad
wat mijn voren vruchtbaar maakt
het zaad van de opstand…
het zaad van de opstand…

2 Machje

A nostra machja l’arricava spaventu
L’anu brusgiata
Ma machja n’avemu un’antra
Di seculi di storia
Di sepali di gesti
D’arburoni di fole
Di grotte di canti
Di poste di parulle
Machja n’avemu un’ antra
Ghjè a nostra cultura
Viva di a nostra lingua viva
Viva di u nostru vulè
A chì ci zinga focu
Ci si brusgia
A chì ci entre d’amore
Ci diventa
Machjaghjolu
Cù noi.

2 Meer dan één maquis

Ons maquis boezemde ze angst in
Ze hebben het platgebrand
maar machja, daar hebben we er nog een van
bestaande uit eeuwen geschiedenis
bramenstruiken, gebaren
grote bomen, sprookjes
grotten, gezangen
bossen, woorden
machja, daar hebben we er nog een van
namelijk onze cultuur
levend door onze levende taal
levend door onze wil
wie daar de brand in steekt
brandt zichzelf
wie er uit liefde binnentreedt
wordt er
machjabewoner
met ons.

3 Indivunella

Eramu in un paisolu
Case viote è trafalate
Stu paese hè sempre in dolu
Tutti si ne sò andati
Pensa un zitellucciu solu
Tristu in le so chjappate.

A campana di a ghjesgia
Un pò più chjamà à nimu
Sott’i vechji tetti grisgi
Da la valle à le cime
Loch’è chjose abbandunate
Ancu è muvre sò scappate.

Pensa lu zitellu solu
Quand’è lu sole si ciotta
Ma in le fronde di l’olmu
Quand’ella fala la notte
Zitellucciu arechji tesu
Li s’hè parsu d’avè intesu.

Ellu hà intesu in li rami
Una voce chì dicia
Ellu hà vistu in li rami
Una luce chì nascia
Stammi à sente o zitellu
E’u chjamava fratellu.

A’ lu pede di quell’olmu
Bagnatu di ragi d’oru
Zitellu di gioia colmu
Avia trovu un tesoru
Un fiore chì pianu sbuccia
In le mane di a fatuccia.

Dimmi tù zitellu d’oghje
U nome di stu tesoru
Dimmi tù zitellu d’oghje
Ciò ch’ell’era tuttu st’oru
Chi hè fughjitu lu dolu
Rinvivitu u paisolu
Si chjamava stu tesoru
Lingua nostra è era d’oru.

3 Raadsel

We waren in een dorpje,
Lege en vervallen huizen
Dit dorp is altijd in de rouw
Iedereen is weggegaan
Denkt een eenzaam jongetje
Dat treurig door de straatjes loopt.

De klok van de kerk
Kan niemand meer roepen
Onder de oude grijze daken
Van de dalen tot op de toppen
Zijn de plaatsjes en de tuinen verlaten
En ook de bergschapen zijn vertrokken.

Denkt het eenzame jochie
Terwijl de zon ondergaat
Maar in het gebladerte van de olm,
Bij het vallen van de nacht,
Meent het jochie, met gespitste oren,
Iets te hebben gehoord

Tussen de takken hoorde hij
Een stem die sprak
Tussen de takken zag hij
Een licht ontstaan
Luister naar mij, jongetje
En het noemde hem  “broertje”

Aan de voet van die olm
Badend in stralen van goud
Had het kind, overweldigd door vreugde,
Een schat gevonden
Een bloem die langzaam openbloeide
In de handen van een feetje

Vertel jij me maar eens, kind van nu,
De naam van die schat
Vertel jij me maar eens, kind van nu,
Wat al dat goud nou was
Want de rouw is weggevlucht
En het dorp weer tot leven gekomen
Die schat heette
Onze Taal en was van goud

4 Vogliu Esse

Vogliu esse lu figliolu
Di quelli di cispre armati
Chì di maghju in fiume Golu
Funu tutti assassinati

Vogliu esse lu figliolu
Di li Corsi impiccati
Oghje ghjornu lu Niolu
Si ramenta l’antenati.

Vogliu esse lu fratellu
Di l’omu ch’hà ricusatu
Per la Corsica ghjuvellu
Un avvene incatinatu

Vogliu esse lu fratellu
Di l’amichi ditinuti
La so fede hè la stella
Chi luccicherà per tutti.

Vogliu esse lu cumpagnu
Chì mughja sempre più forte
Cù li populi in lagni
Cambiemu la nostra sorte.

Vogliu esse lu cumpagnu
E di pettu à la morte
Balla nantu à lu Terraniu
Lu quadrigliu di rivolta.

Vogliu esse la cuscenza
Chì disciterà le mente
E chì darà la speranza
A tante povare ghjente.

Vogliu esse la cuscenza
Ch’ùn puderà mai più sente
In le carne la suffrenza
E tace sempre li pienti.

Vogliu esse la sperenza
Nantu à li monti murtali
Chi purterà la bandera
A la gloria universale.

Vogliu purtatti fratellu
La Libertà, cusì pura
Chì hè cume l’acellu biancu
In la to cellula scura.

4 Ik wil zijn

Ik wil de zoon zijn
van degenen die, met buksen gewapend,
in mei in de rivier Golu
allemaal werden uitgemoord

Ik wil de zoon zijn
van de gehangen Corsicanen
Ook vandaag nog in Niolu
gedenkt men de voorouders.

Ik wil de broeder zijn
van degene die heeft afgewezen
voor ons mooie Corsica
een toekomst in ketenen

Ik wil de broeder zijn
van vrienden in gevangenschap
hun vertrouwen is de ster
die voor ons allemaal zal stralen

Ik wil de kameraad zijn
die almaar luider roept
laten we met andere lijdende volkeren
ons lot uitwisselen

Ik wil de kameraad zijn
en oog in oog met de dood
op de Middellandse zee
de quadrille van de opstand dansen

Ik wil het bewustzijn zijn
dat het verstand zal wakker schudden
en dat hoop zal schenken
aan zoveel arme mensen

Ik wil het bewustzijn zijn
dat nooit meer zal kunnen voelen
het lichamelijk lijden
en dat voor altijd het geklaag tot zwijgen brengt.

Ik wil de hoop zijn
op de dodelijke bergen
die de vlag zal meedragen
naar de allesomvattende roem

Ik wil je brengen, broeder,
de Vrijheid, zo puur,
die is als een witte vogel
in je donkere cel

5 À U Vechju Pueta

Voi di lu nostru linguaghju
Dipusitariu è guardianu
Purtate à lu so tilaghju
I fiori chè v’ete in manu
Cum’è lu mese di maghju
Face bellu lu veranu.

A nostra lingua hè maggiore
Bella, ricca è ricamata
Ogni parolla hè un fiore
Ci ne date una bracciata
Sbuccita in lu vostru core
S’è vo fate una cantata.

E so ch’è voi ci date
Per noi hè una ricchezza
Chì di tutte le biade
Quella di più gran’bilezza
Chì ghjè sempre in virdura
Hè la nostra, la cultura.

5 Voor de oude dichter

U die van onze taal
bewaarder en bewaker bent
breng de bloemen in uw hand
naar zijn weefgetouw
zoals de meimaand
de lente versiert.

Onze taal is groots
mooi, rijk en geborduurd
ieder woord is een bloem
U geeft ons er een armvol van,
opgebloeid in uw hart,
wanneer u een lied maakt.

En wat u ons schenkt
betekent voor ons een rijkdom
die onder alle graankorrels
die van de grootste schoonheid is
die altijd groen blijft en bloeit
dat is ónze cultuur.

6 À a Ricossa

Sò ghjunti da fora per stringhje li ferri
Sò torna nemichi, li nemichi d’eri,
Accampanu in arme paese è cità,
Ma in la machja cresce sulidarità,
Accampanu in arme paese è cità,
Ma in la machja cresce sulidarità.

D’ogni casa chjosa si apre un purtellu
In lingua materna si sbrama un zitellu
Di piaghje o muntagna la to ghjuventù
À nutrì l’esiliu ùn ci vole andà più,
Di piaghje o muntagna la to ghjuventù
À nutrì l’esiliu ùn ci vole andà più.

Ma oghje in paese sò mosse e cuscenze
U Populu Corsu ripiglia sperenza
Di Paoli u ricordu rinnasce in la mente
Da l’imperialisti ci faremu sente,
Di Paoli u ricordu rinnasce in la mente
Da l’imperialisti ci faremu sente.

In la notte pagna di la to ruvina
L’addisperu more la vita camina
Camina ingrandendu u lume sperenza
Strada petricosa, cime Indipendenza,
Camina ingrandendu u lume sperenza
Strada petricosa, cime Indipendenza.

Populu Corsu, a lotta hè mossa
L’ora hè di chjama à la riscossa,
Populu Corsu, a lotta hè mossa
L’ora hè di chjama à la riscossa.

6 Tot het verzet

Ze zijn van buiten gekomen om onze ketenen aan te snoeren
Het zijn weer vijanden, de vijanden van weleer
Gewapend belegeren ze dorpen en steden
maar in het machja groeit de solidariteit
Gewapend belegeren ze dorpen en steden
maar in het machja groeit de solidariteit

Van ieder gesloten huis gaat een raam open
Een kind stelt zich tevreden in zijn moedertaal
uit vlaktes en bergen wil je jeugd niet meer weggaan
als voedsel voor de ballingschap
uit vlaktes en bergen wil je jeugd niet meer weggaan
als voedsel voor de ballingschap

Maar nu komt in de dorpen het bewustzijn in beweging
Het Corsicaanse Volk krijgt weer hoop
De herinnering aan Paoli keert terug in de geest
We zullen de imperialisten van ons doen horen
De herinnering aan Paoli keert terug in de geest
We zullen de imperialisten van ons doen horen

In de dichte nacht van je bouwval
sterft de wanhoop en gaat het leven op pad
het gaat op pad en versterkt het licht van de hoop
op paden vol stenen en bergtoppen van Onafhankelijkheid
het gaat op pad en versterkt het licht van de hoop
op paden vol stenen en bergtoppen van Onafhankelijkheid

Volk van Corsica, de strijd is in gang gezet
Het is tijd voor een roep om verzet
Volk van Corsica, de strijd is in gang gezet
Het is tijd voor een roep om verzet

7 U Pagliaghju D’Ostriconi

In la valle d’Ostriconi
Ci hè ghjunta la malacella
In la valle d’Ostriconi
Si so spente le paghjelle
In stu locu campagnolu
Un ci rispira chè dolu

Lu caparaghju insischitu
Omu à lu stintu puru
Lu capraghju insischitu
Di punt’à lu mare scuru
Fideghja cun tanta pena
La disgrazia di la rena

Rittu annant’à quellu scogliu
Arrimbatu à le lamaghje
Rittu annant’à quellu scogliu
Stava fieru un pagliaghju
Prestu un sarà che ruvine
Chi diceranu a so fine

Perchè o crudele acella
Ci voli purta la morte
Perchè o crudele acella
Ghjunghji per cambià la sorte
E di lu corciu capraghju
Strughji ancu lu pagliaghju

Pianta acella di la morte
Tù chi sempre in la bughjura
Pianta acella di la morte
Un ci arrechi chè sciagure
Ma l’alba scopre le cime
E vicina hè la to fine

In la valle d’Ostriconi
Anu tombu a malacella
In la valle d’Ostriconi
So scuppiate le paghjelle
In stu locu campagnolu
Chi supraneghja la piaghja
Ma’ più ùn ci sara dolu
L’omi anu alzatu un pagliaghju.

7 De herdershut aan de Ostriconi

In het dal van de Ostriconi
Is de nachtuil aangekomen
In het dal van de Ostriconi
Zijn de paghjella’s verstomd
Op die landelijke plek
ademt nu alleen nog rouw

De waakzame geitenhoeder
een man van zuiver instinct
De waakzame geitenhoeder
aan de rand van de donkere zee
kijkt met veel verdriet
hoe het zand wordt onteerd

Kaarsrecht op die ene rots
vlak bij de bramenstruiken
Kaarsrecht op die ene rots
Stond een trotse herdershut
Binnenkort niets meer dan puin
wat vertelt over zijn einde

Waarom, wrede vogel
wil je de dood brengen
Waarom wrede vogel
kom jij het lot veranderen
en maak je ook de herdershut kapot
van de arme geitenhoeder

Hou op, vogel des doods
jij die altijd in het donker
Hou op, vogel des doods
niets brengt dan verdoemenis
Maar de dageraad onthult de bergtoppen
en je einde is nabij

In het dal van de Ostriconi
hebben ze de nachtuil gedood
In het dal van de Ostriconi
Zijn de paghjella’s losgebarsten
Op die landelijke plek
Die uitkijkt over de vlakte
zal nooit meer rouw heersen
De mensen hebben een herdershut opgericht

8 Euskadi

Tù misteru d’Auropa
Euskadi muntagnola
Mai ùn puderanu strughje
E lotte di i to figlioli
Ne fà tace le to speme
Lu francese è lu spagnolu.

Dui stati assassini
Dumandanu la to morte
Ma li fiumi di rivolta
Correnu sempre più forti
D’un sangue rossu chì dice
A libertà o a morte.

Si sente da quì li canti
A vechja nazione hè in mossa
In li carrughji t’aspetta
A guardia di Juan Carlos
Contr’à’sse vile milizie
A storia ripiglia forza.

In Madrid anni passati
Un ghjornu ti sì svigliatu
Ridendu cum’è un zitellu
È in aria ai mandatu
Un amirale di Spagna
Di Franco un gran’suldatu.

Daret’à la to bandera
S’avanzanu tutti uniti
Piscatori è paisani
La to storia ùn hè finita
Populu Bascu fratellu
Patimu listessa ferita.

Svintuleghja la bandera
Di li populi rinviviti
Femu una storia cumuna
Nant’à’sse sponde fiurite
Semu in lotta tutti inseme
Pè fà triunfà la vita,
Semu in lotta tutti inseme
Pè fà triunfà la vita.

8 Baskenland

Jij mysterie van Europa
Baskenland in de bergen
nooit zullen ze kunnen vernietigen
de strijd van je nakomelingen
of je hoop tot zwijgen brengen
de fransman en de Spanjaard.

Twee moordzuchtige staten
eisen je dood
maar de rivieren van de opstand
stromen met steeds meer kracht
met een rood bloed wat zegt
de vrijheid of de dood.

Van hier kan men de gezangen horen
de oude staat is in beweging gekomen
in de straatjes wacht op jullie
de politie van Juan Carlos
en tegenover die laaghartige milities
herneemt de geschiedenis haar kracht.

In Madrid, jaren geleden
ben je op een dag ontwaakt
lachend als een kind
en heb je de lucht in geblazen
een admiraal van Spanje
een groot soldaat van Franco.

Achter jouw vlag
rukken ze als één man op
vissers en landslieden
je geschiedenis is nog niet afgelopen
broederlijk volk van Baskenland
we lijden onder dezelfde wonden.

In de wind waait de vlag
van de herlevende volkeren
we schrijven samen geschiedenis
op onze bloeiende oevers
allen tezamen strijden wij
om het leven te laten overwinnen
allen tezamen strijden wij
om het leven te laten overwinnen

9 Ste Mane Quì

Cinqu’ore di matina
In la cità la notte
È sempre senza fine
Ricumencià la sorte
Da la casa à l’usina
Cusì sin’à la morte
Lagni suspiri è straziu
Caminà l’operaiu.

Sole, sole ste mane quì
Sò tracarche di pene
Sole, sole ste mane quì
Sò sulcate di vene
Sole, sole ste mane quì
Meriteranu l’avvene.

À lu fà di lu ghjornu
Ch’allumina la piana
L’invernu i nivaghjoni
L’estate in la calmana
Grandine o sullioni
N’hè colma la to strada
Muscu di terra in dolu
Viaghja lu campagnolu.

Vulemu cantà quindi
Per tutti li spluttati
L’altri è quelli di quindi
Tutti li rivultati
Hè per voi altr’amichi
Chì lu pugnu hè alzatu
Li techji anu da sparisce
Lu mondu hà da fiurisce.

9 Deze handen hier

Vijf uur in de ochtend
in de nacht in de stad
en immer zonder einde
begint steeds opnieuw het lot
van zijn huis naar de fabriek
en zo tot aan de dood,
steunend, zuchtend, afgebeuld,
loopt de arbeider.

Deze, alleen deze handen hier
zijn overladen met pijn
Deze, alleen deze handen hier
zijn doorploegd met aderen
Deze, alleen deze handen hier
zullen de toekomst waardig zijn

Bij het aanbreken van de dag
die de vlakte verlicht
Winter, sneeuwjachten
de zomer in de middaghitte
hagel of hondsdagen
jouw pad is ermee afgeladen,
geur van rouwende aarde,
reist de boer

Wij willen hier zingen
voor allen die worden uitgebuit
de anderen en degenen van hier
allen die in opstand komen
het is voor jullie, vrienden,
dat de vuist wordt geheven
de volgevreten heren zullen verdwijnen
de wereld komt in bloei te staan

10 L’Acillucciu

Nantu à le sponde d’un fiume
Un zitellucciu hè pusatu
Lu sole di lu so lume
Ind’un sonniu l’hà purtatu

Ripigliu :
Riturnellu cusiì bellu
Chiì vogliu cantà cun ellu
Cantami tù acillucciu
Le to millaie di versi
Fammi sente lu to fiscu
Chi rallegra l’universu

Fammi scopre lu to mondu
Quellu di la pace amata
Senz’inganni nè prigione
Duve Libertà hè fata

A l’orlu di un paese
Trinca u son’di un viulinu
Tù cù le to bracce tese
Porti a ronda zitellina

M’hai chjamatu una sera
Quand’è lu sole falava
Aghju lettu e to preghere
Mutu à sente à te eiu stava.

10 Het vogeltje

Aan de oever van een rivier
zit een jongetje
De zon heeft hem met zijn licht
in een droom doen belanden

Refrein:
Een zó mooi refrein
dat ik met hem mee wil zingen
Zing voor mij, lief vogeltje
je vele duizenden liedjes
laat me je gefluit horen
waar de hele wereld blij van wordt

Laat me jouw wereld ontdekken
Die van de zo geliefde vrede
zonder leugens, zonder gevangenis
Waar Vrijheid de goede fee is

Aan de rand van een dorpje
weerklinkt het geluid van een viool
Jij leidt met gespreide armen
de rondedans van de kinderen

Je hebt me op een avond geroepen
toen de zon onderging
ik heb je gebeden gelezen
en zwijgend ben ik naar je blijven luisteren.

11 Farandula

Una volta una ranochja
Scianca è zemba c’una crochja
Iscuntrede à zia Finochja
E inseme volse ballà

Ripigliu :
C’era Barbinu, Barbetta è Barbazza,
C’era Sippettu, Sippucciu è Sippinu,
C’era Barbazza, Barbetta è Barbinu,
Farandulendu quassù è quallà.

Una notte un rusignolu
In lu boscu sempre solu
Ci truvede un so figliolu
Allor’ si mise à cantà.

In lu pratu, Graziella
Trà li fiori è l’arbicella
Disse, chjamendu l’agnella,
Or’ imparami à saltà.

In la festa u parapiglia
Regna in tutta la famiglia
In piazza per la quadriglia
A riverenza si fà.

11 Farandole

Op een keer kwam een kikker
mank en gebocheld en op krukken
Tante Venkel tegen
en samen wilden ze dansen

Refrein:
Er waren Barbinu, Barbetta en Barbazza
Er waren Sippettu, Sippicciu en Sippinu
Er waren Barbazza, Barbetta en Barbinu
Die her en der de Farandole dansten

Op een nacht vond een nachtegaal
die altijd alleen was in het bos
een van zijn kinderen terug
en begon toen te zingen.

In de wei zei Graziella
tussen de bloemen en het onkruid
terwijl ze het lammetje riep:
“leer me nu maar eens te springen”.

Op het feest heerst de opschudding
in heel de familie
Op straat wordt voor de quadrille
de reverence gemaakt.