dvd: A Filetta, voix Corses

Hieronder vindt je de vertaling van de DVD “Les Voix Corses”.

1. A Paghjella  di l´Impiccati

JeanClaude
De zang, ik denk dat de zang in dit land altijd de functie heeft gehad van delen. Het heeft als functie om samen te brengen, op een bepaalde manier. De zang is altijd geïnterpreteerd als zang van de gemeenschap, het delen van de zware arbeid, en ook met het zingen het delen van het slagveld en nogal, de zang voor ons in Corsica is het altijd een manier geweest om iemand lief te hebben, en anderen als getuige te nemen om iets te zeggen.

2. Paghjella

José
In mijn familie was er niemand die zong, het is er van gekomen omdat wij op dat moment dingen te vertellen hadden, wij hadden dingen op te eisen. Wij hebben de gewoonte om te zeggen dat wij liedjes maakten zoals pamfletten. We moesten ons uitdrukken, en dat gebeurde door het zingen.

Maxime
A Filetta is meer een familie dan een groep. Wanneer je erin komt, kijkt men niet of je een mooie stem hebt, men hoeft niet te weten of je een instrument speelt, als eerste moet je de geest van de groep zien binnen te komen, er zijn verwantschappen die gebeuren.

Paul
Op een bepaald moment zei Jean Claude: “Luister, jij doet nu niks, heb je geen zin om te proberen te zingen?” ,(P) ik heb nooit gezongen, ik weet niet wat ik ga doen, ik neem aan dat jullie (A Filetta) kunnen zingen, ik weet niet wat ik zou kunnen toevoegen, Jean Claude zei: ‘Wil je of wil je niet?”
Ik kan het wel proberen, je weet het nooit, en hij zei tegen mij, jouw stem is hoger, je gaat proberen om de alt-terzo te doen, dus ik probeerde het, het was een wonder vanaf het moment dat ik begon met zingen, ik ben s’avonds naar huis gegaan en ik heb de tape beluisterd. Daarna heb ik JC weer gezien en heb ik hem gevraagd om het me te leren, ik stopte niet meer met zingen, te neuriën in mijn hoofd. Toen wij op school pauze hadden, hadden we maar 10 minuten, we deden een “padiè”, we zongen, het was gigantisch, het ging in een heel snel tempo.

JeanClaude (bij de piano+laptop)
Oh sh*t, wat doe ik daar
(iemand buiten beeld)
Het is kapot
JeanClaude
Hij gaat op het orgel (de comp)

3. Sub Tuum

Jean
Ik heb moeite om uit te leggen, waarom ik bijvoorbeeld dit land niet kan verlaten, het is zeker dat dit mijn oorsprong is, er is nog iets dieper in mij, toen ik 17 was, ben ik gestopt met school omdat ik Corsica niet wilde verlaten, er was geen universiteit op Corsica, ik deed archeologie. De leraar die ik had gaf ook les in Nice en hij kon niet begrijpen dat ik niet verder ging met m´n studie, hij was daar ook. Nee zei ik, er is geen sprake van dat ik Corsica verlaat.

JeanLuc
Toen ik 12,13 jaar was heb ik gehoord dat A Filetta een cursus polyfonie gaf, 2x per week in Lumio. Dus ben ik daar naartoe gegaan, ik heb die cursus 2 tot 3 jaar gevolgd,en toen ik 15,16 jaar was vroegen Jean Claude en de groep of ik er bij wilde komen, of ik met hun op tournee wilde, dat heb ik gedaan.
Beetje bij beetje ben ik begonnen met toeren, enkele avonden wanneer ik tijd had, in die tijd ging ik ook nog een beetje naar school, ik ben met school gestopt om mijn vader hier te helpen. Ik had niet zoveel tijd om én te zingen, het was helemaal iets anders, en schaapherder te zijn hier bij mijn vader in de weilanden, en daarna moest ik het vliegtuig nemen naar het vasteland om te zingen, dat waren twee totaal verschillende werelden, het was storend.

4. I Mulatteri d´Ulmettu (Het lied van de muildierdrijver)

Jean Claude
Hij (Bruno Coulais) was aanwezig bij het eerste concert van Medéa, dat was in november 1997 in Bastia. Daarna, in het kader van Medéa van Senec, nam hij contact met ons op omdat hij filmmuziek aan het schrijven was voor Don Juan, Don Juan van Moliére verfilmd door Francis Weber, en toen ging het heel snel, we hebben Bruno eind november ontmoet in Bastia, en we hebben met hem de zang van Don Juan opgenomen op 3 januari. Er  zijn goede dingen maar andere hmmm

Bruno Coulais
Ik was onwetend, ik was in Parijs, luisterend naar de partities die ik hen stuurde, en ik besefte niet dat A Filetta een groep was die alleen met het gehoor werkt, ik besefte ook niet dat de Corsicaanse muziek zo gevoelig en levendig is. Het ritme komt vanuit de tekst.In 3 weken de tijd hebben ze 8 tot 9 stukken gemonteerd, ongeveer 40 minuten muziek, nogal spannend.

5. Tra I debbii Maio (Don Juan)

José
Bladmuziek zegt mij absoluut niets, soms heb ik zin om het weg te gooien, ik word er knettergek van, ik ben één van de weinigen die de academische muziek weigert, misschien de enige, JeanLuc loopt er ook niet warm voor.

Jean Luc
De muziek moet door de oren komen, wat ik op papier zie, ook als me dat een beetje helpt, zonder het te horen, zal het niets voor me betekenen. In tegenstelling tot Bruno, die hoort wat hij leest. Ik heb nooit op die manier gedacht, ten eerste omdat ik het niet kan, ook niet voor een grapje…

Jean Claude
Of je op het podium bent of niet, dat maakt niets uit, wanneer we zingen en je het gevoel hebt dat je iets kan raken dat nooit te bereiken is, het is verschrikkelijk, het is een fantastische blijheid. Het geeft prachtige gevoelens.

Paul
Vanaf het moment dat ik het zingen geleerd heb, dat ik in de groep kwam, totdat ik ging trouwen was het alles. Doordeweeks was ik aan het werk en in het weekend nam ik snel mijn tas richting Balagne om te zingen. Het was alles. Alles stond in het teken van het ‘wezen’ A Filetta.
Het is gek, nu blijft het belangrijk omdat het ons beroep geworden is, we zien het niet als een beroep, wel als een passie, nog altijd met hetzelfde plezier.

Maxime
Ik kom op het podium, gespannen en vanaf het moment dat je begint verdwijnt dat. Het is een soort compleetheid, je zoekt de anderen, de stemmen, evenwicht, de tekst, wanneer je 1 seconde te laat bent probeer je je zang aan te passen.

José
We luisteren en kijken veel naar elkaar, we hebben het nodig om elkaar aan te raken, je pakt elkaar bij de schouder, in de taille, dat gaat vanzelf.

Jean Luc
Wanneer we zingen, wanneer we een mooi concert geven, goed geconcentreerd zijn, krijg je de rillingen en ben je helemaal ergens anders.

Jean
Vaak tijdens een concert heb ik mijn ogen gesloten, dan zie ik een soort licht, ik voel me goed, ik zing, ik ben met mijn vrienden, er is een fusie van de stemmen, er is een harmonie, dat geeft me het idee dat ik opgetild word.

Jean Claude
Om het culturele fenomeen van de laatste 30 jaren te kunnen begrijpen, kun je het niet van de politieke achtergrond losmaken. In de laatste 30 jaren is er veel opgeëist, er is veel in twijfel genomen, een protest, gewelddadig ook, het begin van A Filetta vind plaats precies in die jaren, de jaren na 1975.

6. Sumiglia

 

Jean Claude
Ik geloof niet dat het zingen alleen voor de mannen is, de zang is niet opgekomen uit een kastanjebos, of in de maand april, het is de vrucht van de volkeren die elkaar ontmoeten, ze hebben elkaar gekruist, ze hebben tegen elkaar gevochten, ze hebben oorlog gevoerd, ze hebben elkaar vermoord…

Maxime
De franciscanen (monniken) hebben de bestaande liederen, de heilige polyfonie, behouden, ze worden nog tot de dag van vandaag gezongen als sacrale polyfonie. Er zijn aanpassingen gemaakt…

Jean
De polyfonie zit diep in mij geankerd. Ik heb het gevoel dat de polyfonie altijd bestaan heeft. Als archeoloog werk ik met de vroege prehistorie, 6000jr v Chr.(Neolithische periode) het is niet oud, de mens was zoals wij nu, dus ik kan me niet voorstellen dat deze mensen niet zongen. De spreektaal bestaat al lang, dat weten we zeker, er is dus geen reden te bedenken dat ze niet hebben gezongen, dus als het zo is dat ze zongen, dan zongen ze polyfoon.

7.  A Sintenza

8.  Makharia

Jean Claude
Ik weet het niet, als ik bijvoorbeeld zeg ‘u mare’ bedoel ik ‘de zee’, maar voor mij is ‘u mare’ niet de zee, omdat ik een andere verhouding heb in mijn taal. ‘A la mer’ is, wanneer ik het in het Frans gebruik, wel de mediterrane zee.
Het is een beeldende taal, het Corsicaans, het is een taal die dichtbij de natuur is gebleven. Het is misschien banaal om dat
te zeggen, er zijn veel uitdrukkingen die een bijzondere verhouding met de natuur verbeelden.
Wij hebben het gehad over een overdrijving van de taal om de natuur, de dieren, de stenen, etc. heilig te maken.
Onze taal staat ons toe dit soort dromen te voeden tot in de eeuwigheid.

9.  L´Arditezza

Bruno Coulais
Ik had er graag bij willen zijn toen ze aan Medea werkten, niets was geschreven, misschien moesten ze ook ter plekke stemmen zoeken, ik denk dat Jean Claude alles in hoofd had, het is echt indrukwekkend, want het is traditionele muziek welke zich doorgeeft, mond op mond.
Het maken van Medea zonder dat er iets geschreven was, -ze leerden de liederen door naar Jean Claude te luisteren-, en dat het dan zo´n succes is, maakt het nog indrukwekkender.

Jean Claude
Medea is muziek die niet geschreven is, omdat het vrije muziek is. Er is geen tempo, je kunt het niet meten voordat het iets wordt. Voordat het samenhangend is, moet je er maanden en maanden, soms jaren aan werken, en uiteindelijk hebben we het gevoel dat Medea, in 1997 gemaakt, 4 jaar later volwassen is geworden.

10. U Furore

José
We stellen ons niet de vraag, is het goed of niet, we doen! We hebben de gewoonte dat de tijd is als een zeef, die zal vanzelf schiften, die zal de goede dingen nemen, en de slechte dingen laten. Het is niet aan ons te zeggen wat de polyfonie gaat worden, wij stellen ons die vraag niet.
Wij weten dat we geen rol spelen hierin. We nemen aan dat wij passanten zijn in deze periode, we hebben de rol om de zang door te geven in deze tijd, dat is het.

11. Kyrie