Tra Noi

Laurent | Suzan | Marilena | Gerda | Françoise | Elisabeth | Helen | Gabriele | woord van dank | interview Tra Noi

Met Tra Noi delen we onze liefde voor A Filetta, hieronder vindt je de verhalen van enkele A Filetta fans die op een of andere manier met Tra Noi verbonden zijn:

Issa lingua di i mei grazia à voi fù quella
Chì incantava le sere di a mio zitellina
Issa lingua di i mei grazia à voi fù bella
Quarit’un’alba di maghju, un sfogu d’albaspina
De taal van mijn voorouders was het, die dankzij jullie
de avonden van mijn kindertijd betoverde
Die taal van de mijnen, die dankzij jullie even mooi was
als een dageraad in mei, als de bloei van de meidoorn

1e couplet van Tra Noi van de CD Si Di Mè (lees hier de volledige vertaling van Marleen Verheus)

“Tra Noi” – Si di mè

Laurent
Laurent
De behoefte om A Filetta te laten ontdekken aan anderen, om mijn bewondering over hun unieke en originele werk van weergaloze kwaliteit te delen is altijd aanwezig.

Na meerdere ontmoetingen met de zangers en Valérie (die we zeker niet moeten vergeten !!!) valt altijd weer de bescheidenheid, de vriendelijkheid, de warme omhelzingen en hun eindeloze zin om te ontmoeten op. Het universum van A Filetta is gemaakt uit ontmoetingen die met de tijd komen.
De een na de ander, de enige voorwaarde is open te blijven naar die ander. Ik heb de gelegenheid gepakt om dat voorbeeld na te leven in mijn dagelijkse leven en ook tijdens de concerten die ik bijwoonde. Wat opvalt is dat de fans van verschillende pluimage zijn, uit diverse landen komen… en degene die ik ontmoette waren, open naar de ander, vol enthousiasme, vol blijheid…
Komt dat door het fenomeen “A Filetta” ? Ik weet het niet zeker, maar eigenlijk denk ik van wel.
Velen die nog niet de gelegenheid hebben gehad om een concert bij te wonen zullen moeite hebben om me te begrijpen, enkele zullen denken dat ik een rare kwibus ben… lekker belangrijk !
Degene die zich in deze woorden herkennen staan waarschijnlijk naast me in de rij bij een concert…

Suzan
SuzanA Filetta haalt het beste in de mens naar boven, nou laat ik het bij mezelf houden; A Filetta haalt het beste in mij naar boven.

Terugdenkend aan dat eerste concert voel ik me licht en blij, die allereerste kennismaking was prachtig, het gevoel is moeilijk te beschrijven, maar komt het meest bij verliefdheid in de buurt.
A Filetta is goed voor mijn hart, het maakt zacht, het is oprecht. Ik kan er naar verlangen, de muziek horen en zo geraakt zijn dat de tranen beginnen te stromen.
Wanneer ik A Filetta hoor maakt mijn hart een sprong, echt luisterend naar de zangen voel ik dat ik thuis ben.

Net na mijn eerste A Filetta concert noemde ik de mannen van A Filetta “Engelen”, zo voelt dat na vele ontmoetingen met de groep en na de vele concerten nog steeds.

Soms ben ik er té druk mee. Met lettertypes, kleuren, en codes. Dan moet ik gewoon weer even in mijn hangstoel, mp3-speler op, terug naar waar het ook al weer om gaat, de muziek, de prachtige muziek!
Marilena
Marilena“Onze” vertaalster Marleen aan het woord:
“Helemaal per ongeluk eigenlijk kwam ik bij Tra Noi terecht, op een surftocht langs muzieksites omdat ik begonnen was Corsicaans te leren en “lesmateriaal” voor mezelf zocht. Híer stonden teksten met de vertaling ernaast! Toen het met de taal een beetje opschoot kwam ik er achter dat de vertalingen heel mooi waren, maar eigenlijk het origineel geen eer aandeden, omdat ze gebaseerd waren op het Frans, een vertaling van een vertaling dus… Ik heb een mailtje met een stukje vertaling aan Suzan gestuurd en zo zijn we aan de praat gekomen. Inmiddels zijn er heel wat vertalingen van mijn hand op de site beland en Suzan, Laurent en ik hebben het allang niet meer alleen over A Filetta!

De vertalingen moeten wél gezien worden als een project in wording, ik ben nog iedere dag aan het bijleren en het gebeurt me vaak dat ik iets moet herzien of verbeteren. Ik probeer bij het vertalen zo dicht mogelijk bij de basistekst te blijven, dus zo min mogelijk eigen poëtische vondsten in mijn vertalingen te verwerken. Omdat veel teksten verwijzen naar ons onbekend Corsicaans cultuurgoed of naar oude tradities wil ik in een volgend stadium ook graag een toelichting bij sommige teksten schrijven.

Natuurlijk vinden de gezangen van A Filetta ook zonder enige uitleg de weg naar je hart. Maar toch, door het luisteren naar en vertalen van A Filetta heb ik niet alleen veel geleerd over Corsica en het Corsicaans, maar zijn er ook stukjes van mezelf open gegaan die heel lang dichtgeroest hadden gezeten. Dat stukje waarmee je helemaal open kunt staan voor de ander, kunt delen, kunt geven… En dat stukje waarin de levenswijsheid van mijn vader zat opgesloten, mijn vader die stierf toen ik 15 was, die geboren werd in de eerste wereldoorlog en in de tweede in het verzet zat… A Filetta verwoordt voor mij heel vaak alle waarden waarvoor hij destijds heeft gestreden en vooral hoe belangrijk het is om niet te vergeten – zowel dat wat we geleerd hebben van dat nog zo nabije verleden (meditate !) als de wijsheid van ál onze voorouders (Iè, sò anticogna…!). En dat zonder ook maar een moment het heden en de toekomst uit het oog te verliezen…
Amicizia, Marilena “
Gerda
Gerda

Tra noi
a passione sparta
pè a vita in musica
di e sette omi,
è una donna…

Tra noi
l’estru d’accumpagnà
l’andati di e so voce
pèr cità è paesi,
è in mente…

Tra noi
u piacè, a gioia
di stà à sente i so canti
tra i sette
è tra u mondu…

Tra noi
a voglià di isse pagine,
di tramandà à voi
issu piacè, issa gioia,
cum’è l’estru è passione
in parulle, fiure
per « tutte » e lingue…
pè A FILETTA

cumè a filetta:

fibra pè fibra di a so terra ràdica
cù a so forza di u prufondu
à la filigrana

voce alzate di a terra
di u prufondu à l’alt’armunia
cù a richezza di purezza
chì ti parla à l’arechja, à a pelle
chì ti tocc’à u fondu di u to core

unità tralinta in puli-funia
chjama è carezza rispondenu à u mondu
sin’à l’orizonte, in meludie
chì ti guidanu

è ùn ti scurdà di a filetta
chì spuntà di a petra è di l’acqua
cu a speranza di a memoria
cum’e rifugiu pè oghje è dumane
è da ùn scurdàssi mai
di a filetta…

Tussen ons
gedeelde passie
voor het leven vol muziek
van zeven mannen
en één vrouw

Tussen ons
Het verlangen mee te trekken
op de wegen van hun stem
door stad en land
en in de geest

Tussen ons
het plezier, de vreugde
naar de zang te luisteren
van de zeven samen
en met de wereld

Tussen ons
de behoefte om deze pagina’s
aan jullie door te geven
dit plezier, deze vreugde
de bezieling en de passie
in woord en beeld
in “alle” talen
voor A FILETTA

als de varen (a filetta)

vezel voor vezel in de aarde geworteld
put hij zijn kracht uit de diepte
tot in de ragfijne toppen van zijn blad

stemmem stijgen op uit de aarde
vanuit de diepte tot de hoogste harmonie
met de rijkdom der zuiverheid
die in je oor fluistert, je raakt op je huid
en in het diepst van je hart

volmaakte eenheid in poly-fonie
krachtig en zacht als antwoord voor de wereld
tot aan de einder, melodiën
die je leiden

en vergeet de varen niet
die ontspruit aan steen en water
met de hoopvolle herinnering
en toevluchtoord voor nu en later
om nooit te vergeten
de varen


Françoise
Het “A Filetta-effect”

In Calvi, tijdens de Rencontres Polyphoniques van september had ik het voorrecht Suzan en Laurent Lohez te ontmoeten. En weer heb ik in het hart van de Corsicaanse citadel nieuwe volgelingen van de Varen ontdekt, die ook, zo vaak ze maar kunnen, alle plaatsen afschuimen waar de magische stemmen van A Filetta ons hun zangen schenken!
We kunnen het niet ontkennen: de mensen die gek zijn van dit buitengewoon muzikale ensemble zijn overal te vinden!
Het A Filetta-effect, dat is het, deze ongelofelijke magie van ontdekkingen en ontmoetingen,van het gelukkig en feestelijk weerzien, louter dankzij hun concerten. Ze zijn een unieke vriendschapskatalysator!
Hechte banden zijn gesmeed tot ver over de grenzen, maar zonder A Filetta zou dit nooit zijn gebeurd. Frankrijk, Nederland, Duitsland, Engeland en wat nog te komen staat: geluk dat steeds maar doorgaat.
En, wonder van de moderne tijd, buiten de bijeenkomsten om wordt de frustratie een uitvoering te hebben gemist (een beetje) verzacht door het lezen van de recensies die we gretig verslinden op Tra Noi (en l’Invitu van Jean-Claude)!
Door het vriendelijk aandringen van overtuigende webmasters komt niemand onder zijn opdracht uit: steeds maar weer vertellen dat het door ons gemiste concert, het is raar maar waar, het mooiste concert ooit was en dat men heus aan ons heeft gedacht!!!
Tot gauw lieve vrienden, september komt eraan, ik verlang er naar jullie te omhelzen en samen een Pietra drinken genietend van wat vleeswaren en kazen van de streek, in afwachting van het volgende concert van de avond !
Elisabeth
elisabethMijn eerste kennismaking met A Filetta was bovenop de citadel van Calvi in the kathedraal St Jean-Baptiste in de 2e week van september 1995. Mijn moeder en ik hadden de allerlaatste kaartjes bemachtigd voor een concert met Bulgaarse en Corsicaanse polyfonie dat deel uitmaakte van het festival Rencontres de Chants Polyfoniques.
Na 10 jaar afwezigheid waren we terug gekeerd naar de plek waar ik als kind met de familie 11 keer op vakantie was geweest. Hoewel ik van tevoren bang was voor een teleurstelling – je maakt je herinneringen altijd groter en mooier – viel het me helemaal niet tegen, sterker nog ik was bij de eerste stappen op Corsicaanse bodem direct gepakt door de overweldigende geur van de maquis, voelde me er onmiddellijk thuis en was overtuigd van een spoedige terugkeer naar het eiland om uitgebreid rond te trekken.
Bij het zien van de aankondiging van de Rencontres en het concert met Corsicaanse muziek werd ik nieuwsgierig en we besloten er heen te gaan, ik had geen idee wat ons te wachten stond. Omdat we als laatste binnen kwamen hadden we weliswaar geen normale zitplek  – we zaten achter een pilaar in een hoek op de grond zonder zicht op het podium en de uitvoerenden – maar des te minder werd de aandacht van de muziek afgeleid. Bij het horen van de eerste klanken viel mijn mond open, zowel de taal als de manier van zingen en de muziek waren voor mij volkomen nieuw, klonken tegelijkertijd vertrouwd en leken zo vanzelfsprekend te passen in deze omgeving, zowel binnen als buiten de kerk.  Ik raakte in een vreemd en prettig soort concentratie, vergat de keiharde tegels waar we op zaten, werd volledig meegetrokken naar alle hoeken van de kerk.  De volgende ochtend, de dag van ons vertrek, ben ik naar de platenwinkel van Calvi gesneld en na mijn uitleg over het bijzonders dat ik de avond tevoren daar bovenop de citadel had meegemaakt kreeg ik 2 cd’s in mijn handen gedrukt, Ab Eternu van A  Filetta en Catena van Chjami Aghjalesi. Een mooi starterspakket. Thuis aangekomen viel Ab Eternu in eerste instantie een beetje tegen, het was wel een mooie herinnering aan die bijzondere avond, maar mijn kamer leek in de verste verte niet op de kathedraal, de muziek kwam uit simpele boxjes, het effect was beduidend minder.  Totdat het laatste lied op de CD Sumiglia klonk. Weer dat effect, mijn mond viel open, het sloeg in als een bom.

A Filetta heeft niet stilgestaan in de tussentijd, er is veel nieuwe muziek bijgekomen, voornamelijk eigen creaties, veel bijzondere samenwerkingen waarvan ik helaas niet alles live heb kunnen horen en zien, maar dankzij Tra Noi de laatste jaren wel geweldig op de hoogte ben gehouden van de belangrijkste ontwikkelingen. Na al die jaren is het effect van A Filetta’s muziek nog onverminderd, uiteraard het sterkst bij live uitvoeringen:  ik word gegrepen en meegevoerd, spanningen verdwijnen uit mijn lijf, de muziek raakt en werkt troostend.
Helen

HelenRuimtereizigers
Door middel van muziek gaan Ken en ik op reis. We reizen over de wereld en door de tijd – we hebben onze muziek net zo lief jong als heel erg oud.

Met name wereld- en traditionele muziek zijn erg belangrijk voor me. Ik heb het gevoel dat die ons helpen te begrijpen waar we vandaan komen, dat ze ons opnieuw verbinden met ons verleden en de toon zetten voor het heden. Maar ik ben er ook van overtuigd dat muziek een levende vorm van expressie moet zijn en dat “roots”muziek zich moet ontplooien en ontwikkelen om uitdrukking te geven aan onze moderne cultuur, om te spreken over onze huidige hoop en verlangens en de creativiteit te weerspiegelen van zowel het “nu” als het “toen”.

Toen we naar Corsica gingen ontdekten we, als zovelen, muziek die dat alles waarmaakte en die nog hart- en zielverscheurend was op de koop toe. Zoals mensen die Tra Noi  regelmatig volgen al weten put de Corsicaanse traditie uit een diepe bron van muzikale cultuur en drukt ze het wezen uit van de Corsicaanse ziel, die zoveel onthult over Corsicaanse geschiedenis, cultuur, emotie en filosofie.

De muziek van A Filetta is voortgekomen uit die traditie en vertelt ons beiden over tijdloosheid, over het Middellandse Zeegebied, over isolement en verovering, over kerkjes en dorpjes – een muzikale ervaring die je de rillingen over je rug doet lopen.

Maar A Filetta spreekt me ook aan omdat zee r niet voor terugdeinzen hun moderniteit en hun toekomst te erkennen. Ze omarmen met enthousiasme, sympathie en begrip verschillende kunstvormen en verschillende culturen, en hun muziek houdt niet op ons te inspirenen, te bewegen en aan te spreken. Verbindt ons nog steeds met het verleden, maar helpt ons ook vooruit, door ons het beste dat we nu hebben te laten zien, naast de mogelijkheden van de toekomst.

Hun muziek is als de ultieme relatie, schemt vervulling maar stelt ook vragen, troost en stimuleert. Bona ascolta.
Gabriele
GabrieleA Filetta – meer dan muziek alleen

Mei 2010. De laatste avond van onze Corsica-vakantie. Twee weken lang lazen we steeds dezelfde namen op de aankondigingen van polyfonieconcerten in Calvi en we dachten dat het vast routineconcerten voor toeristen zou gaan. Maar ineens dook er nog een klein, onopvallend postertje op: “A Filetta”. Dat zou wel eens iets origineels kunnen zijn, dacht ik toen. Wat een gelukkige beslissing! Het was origineel, maar ook nog eens van wereldklasse, het was hoogstaande zangkunst, en nog veel meer dan dat!
Zeven mannen zongen geconcentreerd a capella klankreeksen die me in eerste instantie vreemd in de oren klonken, maar die echter zo indringend waren en direct tot mijn hart spraken dat ik geregeld mijn ogen sloot om het gezang ten volle op me te laten inwerken. Met name de paghjella was me vreemd, en op het eerste gezicht ook de bijzonder expressieve mimiek van Jean-Claude. Ongelooflijk indrukwekkend voor mijn nog ongeoefende oren waren echter de zuiverheid en de schoonheid van deze polyfonie. Ik werd ten diepste geraakt door het optreden van deze mannen, die daar rustig en in alle bescheidenheid stonden en zongen, naar binnen gekeerd luisterend en hun individualiteit ten dienste stellend aan het geheel. Twee weken lang hadden we Corsica gezocht en in plaats daarvan Frankrijk gevonden. Hier, op onze laatste avond, kwam voor mij Corsica tevoorschijn.
Eenmaal terug in Duitsland hielpen de via internet bestelde CD’s en DVD’s van A Filetta om de onderdompeling in de Corsicaanse cultuur in te halen. Daarbij voelde ik de basale schoonheid van deze muziek steeds beter aan. Sindsdien wijken de CD’s van A Filetta geen moment van mijn zij. Nu eens laat ik me opnieuw betoveren door de kleurrijke muzikaliteit van Sì di mè of Don Juan, dan weer geniet ik van de rijke polyfone structuur van stukken als Benedictus, Sub Tuum of Meditate, soms ook duik ik opnieuw de diepten in van Medea of Di Corsica Riposu. Maar voorbij de muziek betekent A Filetta voor mij ook het beleven van een ongekend diepe menselijkheid, doordrongen van oprechtheid en bescheidenheid. Iets waardevollers bestaat niet.
Woord van dank…

Tra Noi wil vanaf deze plek diverse mensen bedanken voor hun medewerking aan deze site, bedankt voor het delen van vertalingen, recensies, krantenartikelen, foto’s, hulp en passie!

Marilena Verheus, Jean-Claude en Anne-Marie Casanova, Gerda Kuhn, Cathy Rocchi, Sabine Grenard, Helen Neve en Ken Owen, Christina Kremer, Françoise Coulomb, Frans Dingemanse, Elisabeth Melchior, Ursula Gloeckner, Gabriele Mertens, Ep Meijer, Martijn la Feber, Jean-Luc Geronimi, José Filippi, Ceccè Acquaviva.

Een grote dank gaat uit naar Valérie Salducci!
En onze speciale dank gaat uit naar:

 

A Filetta©didier.d.daarwinStéphane, Maxime, Jean, Paul, François en Jean-Claude
de mannen aan wie deze site gewijd is.

Interview met Tra Noi april 2011

Een interview met Tra Noi, we wisten niet wat ons overkwam, deze keer waren niet wij degene die de vragen stelden, maar werden de vragen aan ons gesteld. Het was André Carli van Le blog officiel de l’association Actualité Corse de la Précarité die ons de vragen stelde over onze passie.  Op hun site is het interview in het Frans te lezen, hieronder kun je de vertaling lezen.

Vertel eens in detail over jullie passie voor A Filetta, en hoe is deze geboren.
Suzan: We gingen met vrienden naar Parijs, zij waren al wat langer gek van A Filetta, en wij wilden deze Corsicanen nu ook wel eens in het echt zien.
Laurent: Het doel was A Filetta, Parijs was een leuke bijkomstigheid.
Suzan: Wat er daar gebeurde… daar in die zaal, die 7 mannen op het podium kwamen recht m’n hart in, de taal die ze zongen kende ik niet, ik kon er niets van maken, maar op een of andere manier, begreep ik precies wat ze zongen.
Laurent: Ik was verrast door de stilte die in de zaal heerste, dat maakte ik nooit eerder mee, zo ingetogen, zo mooi. Je wordt geraakt door de muziek op het toneel, maar na afloop wilden we ze heel graag even zien, even spreken.
Suzan: Laurent liep heel daadkrachtig op een deur af, die bleek open, en ineens waren we backstage, de mannen waren lichtelijk verbaasd, maar blij verrast dat we helemaal uit Nederland voor een concert van hun naar Parijs waren gekomen…
Laurent: en daar is waar de passie is geboren, de mannen op het podium die duidelijk wat te vertellen hebben, en die backstage zo bescheiden en warm waren, alsof we met open armen werden ontvangen.
Suzan: Na Parijs was ik verliefd, verliefd op A Filetta, op hun muziek, op Corsica (waar ik toen nog nooit was geweest), ik kan het niet verklaren, maar het voelt zo. Ik noem ze wel eens “mijn 7 engelen”, dat is hoe het voelt voor mij!

Hoe is het idee ontstaan om een website aan A Filetta te wijden?
Laurent: Dit concert maakte zoveel indruk, dit is zo ontzettend mooi, dit wil je delen, dit mag je niet voor jezelf houden.
Suzan: In het Frans was er wel wat te vinden op internet, maar in het Nederlands niet, en omdat ze in dat zelfde jaar (2007) ook naar Nederland zouden komen, was dit hét moment om een website te maken, we konden eigenlijk niet anders.
Laurent: Geen van ons wist hoe we een site moesten maken, dus zijn we erin gedoken, we hebben gigantisch veel werk gedaan, eerst met het verzamelen van informatie, maar zeker ook met het vertaalwerk, en aangezien ik de Fransman in het gezelschap was, kwam het vertalen op mij neer.
Suzan: De eerste versie van de site bestond uit 6 pagina’s, misschien wel leuk om te vertellen dat het op de dag van vandaag 408 pagina’s zijn, en we groeien nog steeds.

Hebben jullie sinds de start van jullie site feedback ontvangen van de groep en hun entourage.
Laurent: Zeker, we hebben vanaf het begin regelmatig contact, we ontvingen alle hulp bij informatie en foto’s.
Suzan: Bij de concerten in Nederland werkte de groep graag mee aan een interview, ook werden we uitgenodigd bij het eten, en bij de soundcheck.  Heel trots was ik toen Laurent mocht vertalen wat Jean-Claude Acquaviva vertelde tijdens de concerten (hij spreekt het publiek toe in het Corsicaans, en in het Frans).
Laurent: Nog steeds hebben we regelmatig contact, wij zijn natuurlijk altijd nieuwsgierig naar de laatste nieuwtjes. En bij een concert is er altijd tijd voor een zoen en een praatje.

Wanneer zal de Duitse versie gelanceerd worden?
Laurent: die vraag is voor de web-master!
Suzan: tja dat is top-secret 😉 Maar ik kan al wel zeggen, dat de Duitse versie in de nakijkfase zit.

Hoe is het idee ontstaan om de site Tra Noi te noemen?
Suzan: dat was het idee van Laurent, we wilden een titel van een nummer van A Filetta kiezen.
Laurent: Het was de de dubbele betekenis van Tra Noi die me het idee gaf. Tra Noi betekend, tussen ons, met het idee; we beginnen de site met ons samen, dit ontstaat tussen ons. Maar ook, tussen ons, letterlijk, de afstand tussen Corsica en Nederland.
Daarbij is het een heel mooi nummer op het album Si di mè, een nummer die we die eerste avond in Parijs ook hoorden.

Hoeveel concerten van de groep hebben jullie bijgewoond?
Laurent: Nou, ik denk dat we aan onze 4 handen niet genoeg hebben als we elk concert op onze vingers tellen…
Suzan: Tellen heb ik nog niet gedaan, maar we gingen naar Parijs, we pasten onze vakantie aan om in Lörrach (Duitsland) erbij te zijn, we reden op een dag heen en weer naar Düsseldorf, gingen met de trein naar Londen, en we proberen elk jaar bij de Rencontres in Calvi aanwezig te zijn… Er komen in ieder geval deze maand 6 concerten bij, een bijzondere samenwerking tussen A Filetta en het Nederlands Blazers Ensemble!

Wat zouden jullie willen zeggen aan andere fans van de groep?
Suzan: We delen, dat is wat we doen, voel je vrij om contact op te nemen met een vraag of een idee, ik kan altijd erg genieten van de enthousiaste mailtjes van Tra Noi bezoekers die we regelmatig ontvangen. Laurent en ik hebben allebei een baan, de site doen we puur uit passie, om A Filetta met de wereld te delen!
Laurent: ik wil alleen maar zeggen: Kijk, luister, lees en geniet!